مقدمه در زمان حاضره مدیریت بحران از جمله مواردی است که لازم است در فرایند برنامه ریزی شهری مورد توجه ویژه قرار گیرد. بر این اساس در مقاله حاضر به این مهم و مواردی چند در این رابطه اشاره می شود. مدیریت بحران: بدیهی است که مدیریت بحران در برگیرنده یک سری عملیات و اقدامات پیوسته و پویا است که به طور کلی طبق اصول کلاسیک مدیریت شامل برنامه ریزی، سازماندهی، تشکیلات رهبری و کنترل است. مدیریت بحران مجموعه مفاهیم نظری و تدابیر عملی در ابعاد برنامه ریزی جهت مقابله با

آیا طرحها، برنامهها، روشها و سیستمهای مورد نیاز مدیریت سوانح و حوادث در تمامی سطوح ملی استانی، شهرستانی و محلی برای تمام دستگاهها و در تمام موضوعات ذیربط تهیه شده است ؟ آیا آمادگیهای لازم بهویژه در بعد اطلاع رسانی و آموزشهای عمومی و تخصصی انجام شده است؟ آیا منابع وامکانات موجود و مورد نیاز شناسایی ، برآورد و تادامه مطلب

مدیریت بحران از آغاز تا پایان دارای مراحل مختلفی است که از آن بعنوان چرخه مدیریت بحران در حوادث و سوانح نام برده میشود ، این مراحل عبارتند از : مرحله اول – پیش بینی (شامل اقداماتی مانند : امکانسنجی ، مطالعه ، تحقیق و پژوهش، طراحی ، سیاستگذاری و…) مرحله دوم – آمادگی (شامل اقداماتی مانند: برآورد ، برنامهریزی ،ادامه مطلب

هماهنگی : برای ایجاد هماهنگی بین عوامل اجرایی و امدادی داخلی و خارجی . حمل و نقل : برای جابجایی افراد و کالا و خدمات شامل ، حمل و نقل هوایی ، دریایی ، جاده ای و ریلی و سایر وسایل . اسکان : برای اسکان موقت در لحظات اولیه بحران ، نیمه موقت و بازسازی و اسکان دائم . ارزاق عمومی : برای نیاز سنجی ،تأمین ، انتقال ، نگهدارادامه مطلب

تجهیز مجریان ومنطقه آسیب دیده و مدیریت بر وسایل و تجهیزات و استفاده صحیح و مناسب از این امکانات و همچنین ارسال بموقع تجهیزات ، ماشین آلات و وسایل متناسب با موضوع و نوع حادثه، از اهمیت فراوانی برخوردار است و هر دستگاه و سازمان می بایست متناسب با نقش و مسئولیت محوله در حوادث ، دردوبخش شامل : تجهیزات و امکانات مورد نیادامه مطلب

توزیع پراکنده و نامناسب امکانات و اقلام مورد نیاز آسیب دیدگان نه تنها باعث حیف و میل اموال و توزیع ناعادلانه و افزایش هزینه ها می گردد ، بلکه گاهی برخی از اقلام هرگز در اختیار متقاضی قرار نمی گیرد در حالیکه بعضی از امکانات طی چند مرحله به او ارائه شده است ، بنابراین بنظر می رسد ، بهترین روش اینستکه دستگاههای ذیربطادامه مطلب

اولین اقدامات مطالعاتی و پژوهش و اولین آیین نامه های تهیه شده در کشور ، در زمینه مدیریت حوادث غیرمترقبه ، به دهه پنجاه هجری شمسی برمی گردد و لذا بازنگری، بهینهسازی و اصلاح و تکمیل قوانین در این زمینه اجتناب ناپذیر و ضروری است، برخی از قوانین مقررات و روشهای پیشنهادی در این زمینه عبارتند از: قانون درج شماره ملی بادامه مطلب

یررسی طرحها ، قوانین ، مقررات ، روشها و سیستم های موجود و مورد استفاده در سایر کشورها و کاستیهای مربوطه در این زمینه . هواشناسی و اقلیم شناسی و تغییرات آب و هوایی . شناخت بافت شهری و روستایی در نقاط مختلف کشور . شناسایی انواع مصالح ساختمانی محلی و استاندارد ( مقاوم در برابر حوادث ) و قابل استفاده در مناطق مختلف ایرادامه مطلب

  دامنه فعالیتها در زمینه حوادث غیر مترقبه بقدری وسیع و گسترده است که تقریباً تمام دستگاهها و سازمانهای دولتی و غیر دولتی و حتی مردمی را نیز شامل میشود و به عبارت دیگر باید اعتراف کرد که در صورت بروز حوادث بزرگ ، بدون همکارای متقابل بین مردم و دولت و همچنین نهادهای بینالمللی ، اقدام در این زمینه ناممکن میباشد.ب     ه همین منظور در ادامه موضوعات مرتبط با مدیریت سوانح وحوادث، صرفنظر از سطح و وزن آنها در قالب ۲۰ عنوان شامل : مباحث تئوریک ، شناسایی و مطالعه ، مدیریت ، ساختار و سازمان ، آموزش و تحقیق ، اطلاعرسانی و ارتباطات ، پیشگیری ، کنترل ، نیروی انسانی ، تجهیزات و امکانات ،تأسیسات و ابنیه ،پشتیبانی ، امنیتی و انتظامی ، بهداشتی و درمانی ، پاکسازی ، امدادی ، خدمات اجتماعی ، خدمات روحی و رفاهی ، کشاورزی ، بسترسازی ، طرحها و روشها ، فرمها و برگهها و تابلوها و بیش از ۲۵۰ موضوع کلی به شرحی که در ادامه به آن پرداخته خواهد شد ارائه میگردد.     بدیهی است که اولاً هریک از این موضوعات میتواند به زیر مجموعههای کوچکتری نیز تقسیم شود، ثانیاً توجه و اجرای بخشی از این موضوعات در تمام یا برخی از مراحل هفتگانه چرخه مدیریت سوانح و حوادث ، الزامیست و ثالثاً بخش عمدهای ازاین موضوعات بطورادامه مطلب

۱-تعیین و برآورد تخصصها و تعداد متخصص مورد نیاز در هر موضوع. مانند (امدادگر ، آوار بردار ، جستجوگر، روانشناس ، پزشک ، روحانی ، متخصص اطلاعرسانی، مدد کار اجتماعی، انباردار ، پرستارو…) ۲- آموزش نیروی انسانی ۳- جذب و بکارگیری نیروی انسانی ۴- NGOها و نیروهای داوطلب مردمی ۵- نیروهای مردمی سازمان یافته در نهادها ۶- نیروهای بینالمللی و بکارگیری آنها ۷- برنامهریزی نحوه ورود ،استقرار ، بکارگیری و خروج نیروهای مردمی از منطقه . ۸- هماهنگی نیروهای مردمی در منطقه ۹- پیشبینی نیروی جایگزین برای مدیران سانحه دیده در تمام سطوح ۹- ثبت و ضبط آمار و اطلاعات نیروهای وارد شده به منطقه.۱-تجهیز عمومی مردم مانند : لباس ، ماسک و کلاه و … .۲- تجهیزات مجریان در بخشها و موضوعات مختلف . ۳- تجهیزات اطفای حریق . ۴- تجهیزات بیمارستان صحرایی . ۵- تجهیزات آواربرداری . ۶- تجهیزات زنده یابی . ۷- پمپ تخلیه آب و پمپ تزریق هوا . ۸- تجهیزات امدادرسانی به ساختمانهای بلند . ۹- تهیه کیسه ( کوله پشتی ) امداد، ویژه مردم . ۱۰- تهیه کیسه ( کوله پشتی ) امداد ، ویژه عوامل اجرایی . ۱۱- سردخانه مواد غذایی و فاسد شدنی . ۱۲- سردخانه نگهداری اموات ۱۳- پلاک کد ملی و شناسایی فردی . ۱۴- انواع تجهیزات ارتباطاتی . ۱۵- وسایل سرمایشی و گرمایشی . ۱۶- مکان یاب GPS پشتیبانی:۱-برآورد خسارت . ۲- برآورد و تأمین هزینه های مورد نیاز . ۳- ادامه مطلب

. اولین گام در جهت رسیدن به برنامه پیشگری و کاهش اثرات بحران، شناخت مخاطرات و بلایای موجود در سطح منطقه و اولویت بندی احتمال وقوع هریک از آنها، با توجه به سابقه تاریخی و مطالعات علمی انجام گرفته در تبیین احتمال خطر منطقهدر این مرحله سعی در یافتن پاسخ دو سوال زیر میباشد.- چه مخاطراتی در سطح منطقه دارای اهمیت میباشد- اهمیت نسبی و اولویت بندی (تقدم) هر یک از آنها چگونه است؟2.گام دوم در جهت رسیدن به برنامه پیشگری و کاهش اثرات بحران، تحلیل مخاطرات به منظور دستیابی به نقشه پهنه بندی خطر بلایا در سطح منطقه است، که در راستای دستیابی به آن در ابتدا نقشه مناطق دارای احتمال خطر را برای هریک از مخاطرات شناخته شده در سطح منطقه تهیه می کنیم، سپس با روی هم گذاری اطلاعات حاصل از هرکدام از نقشه های تهیه شده، نقشه پهنه بندی خطر در سطح منطقه بدست می آید.در این مرحله نیز سعی در یافتن پاسخ دو سوال زیر میباشیم: - مناطق مخاطره آمیز در برابر بلایا در سطح منطقه در کدام مناطق قرار گرفته اند؟- چگونه می توان این مناطق را اولویت بندی کرد؟3.گام سوم در جهت رسیدن به برنامه پیشگری و کاهش اثرات بحران، تحلیل کالبدی منطقه مورد نظر در راستای دستیابی به پهنه بندی آسیب پذیری کالبدی در اثر وقوع بحران احتمالی است. به این منظور در ابتدا با توجه به شا خص های کالبدی مانند: کاربری زمین، نوع سازه، عمر بنا، تعداد طبقات، مسادامه مطلب

فرآيندي سيستماتيك به منظور بكار گيري تصميمات اجرايي٬ سازماني٬ مهارتها٬ و ظرفيتهاي عملياتي براي اجراي سياستها٬ استراتژي ها و توانمندي هاي جامعه و جمعيت در جهت كاهش اثرات حوادث طبيعي٬ سوانح تكنولوژيكي و زيست محيطي مرتبط به آن مي باشد. 14.پنج مولفه اصلي فرآيند مديريت سانحه:((DM Components برنامه ريزي ((CP آمادگي سازماني آمادگي در سطح جامعه پاسخ گويي بازتواني برچسبها: باز توانی مدیریت سانحهادامه مطلب

فرآيند تشكيل اهداف٬ رويكردها٬ و دستور العمل هاي آماده سازي عاملين درگير در پاسخ گويي به سانحه به طور موثر و بر اساس سناريوها و آمادگي هاي صحيح و درست.

16.سناريو:((Scenario

شرح يك دوره محتمل حوادثي كه مي تواند رخ بدهد كه خود پايه اي براي فرضيه هاي برنامه ريزي مي باشد.

17.دستور العمل هاي عملياتي استاندارد:((SOP

سلسله مراحل و اقدامات جامع در سيستم پاسخ گويي يك سازمان كه مي تواند با عملياتي نمودن برنامه پاسخ گويي به سانحه منجر به واكنش سريع و موثر گردد.

ﺷﻬﺮدار ﻳﺎ ﻣﺪﻳﺮ ﺷﻬﺮ در اداره ﻧﻈﺎم ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺷﻬﺮي ﺑﺎﻳﺪ ﺳﻪ ﺟﻨﺒﻪ را در ﻧﻈﺮ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ : 1- ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﻲ، ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰي ﻛﺎرﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﺷﻬﺮداري ﺑﺎﻳﺪ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد و ﺻﺪور دﺳﺘﻮرﻫﺎي ﻻزم ﺑﺮاي اﻧﺠﺎم .آﻧﻬﺎ 2- ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ ﻛﺮدن وﻇﺎﻳﻒ و ﻛﺎر ﻗﺴﻤﺘﻬﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺷﻬﺮداري ﺑﻪ ﻃﻮري ﻛﻪ از ﺗﺪاﺧﻞ وﻇﺎﻳﻒ و اﻳﺠﺎد ﻣﻮاﻧﻊ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮي ﺷﻮد . 3 - ﻧﻈﺎرت در اﻧﺠﺎم ﻛﺎرﻫﺎ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻌﻨﻲ ﻛﻪ اﻃﻤﻴﻨﺎن ﺣﺎﺻﻞ ﺷﻮد اﻋﻀﺎي ﺳﺎزﻣﺎن ﺷﻬﺮداري اﻟﮕﻮﻳﻲ را ﺑﺮاي آﻧﻬﺎ ﻣﻌﻴﻦ ﺷﺪه، اﺟﺮا ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ و ﻛﺎر دﺳﺘﮕﺎﻫﻬﺎ ﻃﺒﻖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﭘﻴﺶ ﻣﻲ رود . اﻳﻦ ﺳﻪ وﻇﻴﻔﻪ، ﻫﺴﺘﻪ ﻣﺮﻛﺰي ﻛﺎر ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺷﻬﺮداري را ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ و ﺷﻬﺮدار ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺪاﻧﺪ ﻛﻪ اﻧﺠﺎم اﻳﻦ وﻇﺎﻳﻒ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺎ ﺑﻬﺮه ﮔﻴﺮي از ﻳﺎري و ﻫﻤﻜﺎري ﻫﻤﻪ ﻛﺎرﻛﻨﺎن ﺷﻬﺮداري ﻣﻴﺴﺮ اﺳﺖ . اﻧﻌﻄﺎف ﭘﺬﻳﺮي ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺷﻬﺮي آﻧﭽﻪ اﻣﺮوزه در ﻫﺪاﻳﺖ ﻧﻈﺎم ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺷﻬﺮي اﻫﻤﻴﺖ ﺑﺴﻴﺎر دارد، ﺗﻮاﻧﺎﻧﻲ اﻳﻦ ﻧﻈﺎم در اﻧﻌﻄﺎف ﭘﺬﻳﺮي ) دروﻧﻲ اﺳﺖ. در ﺑﺤﺜﻬﺎي ﻋﻤﻮﻣﻲ از ﻧﻈﺎﻣﻬﺎ، آﻧﻬﺎ را ﺑﺮﺣﺴﺐ رواﺑﻄﺸﺎن ﺑﺎ ﻣﺤﻴﻂ ﺑﻪ ، ﺑﺴﺘﻪ و ﺑﺎز ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ. ﻧﻈﺎﻣﻬﺎي ﺑﺎز، ﻧﻈﺎﻣﻬﺎﻳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ "ﻣﺒﺎدﻻت زﻳﺎدي ﺑﺎ ﻫﺮ ﭼﻴﺰي ﻛﻪ در اﻃﺮاف آﻧﻬﺎ وﺟﻮد دارد اﻧﺠﺎم ﻣﻲ دﻫﻨﺪ" و در ﻣﻘﺎﺑﻞ، ﻧﻈﺎﻣﻬﺎي ﺑﺴﺘﻪ،" ﻧﻈﺎﻣﻬﺎﻳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ در ﺧﻮد ﻓﺮو رﻓﺘﻪ اﻧﺪ". اﻟﺒﺘﻪ در واﻗﻌﻴﺖ ﻫﻴﭻ ﻧﻈﺎم ﻛﺎﻣﻼً ﺑﺴﺘﻪ اي وﺟﻮد ﻧﺪارد و ﻧﻈﺎﻣﻬﺎي ﺑﺎز،" ﻧﻈﺎﻣﻬﺎﻳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑﻬﺘﺮ ﻋﻤﻞ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ و ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺧﻮد را ﺑﺎ ﺷﺮاﻳﻂ ﺧﻄﺮﻧﺎك ﻣﺤﻴﻂ دور و ﺑﺮ، ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﺳﺎزﮔادامه مطلب

در ﻧﻈﺮﻳﻪ ﻫﺎي ﺟﺪﻳﺪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ، ﺑﻪ ﺑﺎﻻﺗﺮﻳﻦ ﺳﺎزﻣﺎن از ﻧﻈﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ، ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺘﻌﺎﻟﻲ ﻣﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪ. در ﺗﻌﺮﻳﻒ اﻳﻦ ﺳﺎزﻣﺎن ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪه:"ﻳﻚ ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺘﻌﺎﻟﻲ، ﻳﻚ ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﻧﻴﺰ ﻫﺴﺖ، اﻣﺎ ﻓﺮاﺗﺮ از ﺣﻴﻄﻪ ﻧﻮع ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ اﺳﺖ... رواﺑﻂ ﻳﺎ ارﺗﺒﺎط، زﻣﺎﻧﻲ ﻣﺘﻌﺎﻟﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻤﺎم اﻋﻀﺎ ﺑﻪ ﻣﺎﻫﻴﺖ ذاﺗﻲ و دروﻧﻲ رواﺑﻂ ﺧﻮد اﻫﻤﻴﺖ دﻫﻨﺪ، ﺑﺪﻳﻦ ﻣﻌﻨﺎ ﻛﻪ ﻫﺮ ﻓﺮدي ﺑﺮاي ﻛﺎراﻳﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﻫﻴﭻ ﻛﻮﺷﺸﻲ درﻳﻎ ﻧﻮرزد. ﺑﺮﺧﻼف ﻳﻚ راﺑﻄﻪ ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﺧﺸﻚ و رﺳﻤﻲ ﻛﻪ در آن، ﻃﺮﻓﻴﻦ ﺑﻪ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻨﺎﻓﻊ، ﻋﻼﻗﻤﻨﺪي ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﻨﺪ، ﺷﺮﻛﺖ ﻛﻨﻨﺪﮔﺎن در ﻳﻚ راﺑﻄﻪ ﻣﺘﻌﺎﻟﻲ و ﺑﺮﺗﺮ، ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﺎﻳﻞ اﻧﺪ ﺑﺪاﻧﻨﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻫﺮ ﻳﻚ از آﻧﺎن ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻧﻔﻊ ﺑﻴﺸﺘﺮي ﺑﻪ ﺷﺮﻛﺖ اراﺋﻪ دﻫﻨﺪ. در اﻳﻦ ﻗﺎﻟﺐ، ﺑﺮاي ذات و ﻣﺎﻫﻴﺖ ﻫﺪف ﺳﺎزﻣﺎن وﺟﻮد دارد... اﻓﺰون ﺑﺮ اﻳﻦ، ﺗﻤﺎﻣﻲ اﻋﻀﺎي ﺳﺎزﻣﺎن ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﻋﻼﻗﻤﻨﺪاﻧﺪ ﻛﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺮاي اﻓﺮاد ﺧﺎرج از ﺳﺎزﻣﺎن ﻧﻴﺰ ﻣﺜﻤﺮ ﺛﻤﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ" . ﻧﻈﺎم ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺷﻬﺮي ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻼش ﻛﻨﺪ ﺧﻮد را ﺑﻪ ﺳﻄﺢ ﻣﺘﻌﺎﻟﻲ ارﺗﻘﺎء دﻫﺪ. در اﻳﻦ ﺻﻮرت اﻳﻦ ﻧﻈﺎم ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﺟﺎﻳﮕﺎه واﻗﻌﻲ ﺧﻮد ﺑﺮﺳﺪ. راﻫﻬﺎي رﺳﻴﺪن ﺑﻪ اﻳﻦ ﻫﺪف ﺑﺮاي ﻧﻈﺎم ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺷﻬﺮي ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : ـ "اﻃﻼﻋﺎت: ﻓﺮاﻫﻢ ﻛﺮدن ﺟﺮﻳﺎن ﺑﻬﺘﺮ اﻃﻼﻋﺎت در ﺟﻬﺖ اﺧﺬ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﻛﺎﻫﺶ از ﻫﻢ ﭘﺎﺷﻴﺪﮔﻲ ﺧﺪﻣﺎت . ـ ﻣﺸﺎرﻛﺖ: ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎﻫﺪه از اﻃﻼﻋﺎت ﻓﻮق و ﻓﺮاﻫﻢ آوردن اﻣﻜﺎﻧﺎت اﺑﺘﻜﺎرﺑﺮاي ﭘﺮﺳﻨﻞ . ـ ﺑﺮﻗﺮاري آزادﻳﻬﺎي ﻛﺎﻓﻲ در ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮي: در ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺳﻄﻮح ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮاﺗﺒﻲ در ﺟﻬﺖ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﻣﻮﻗﻌﻴادامه مطلب